Site yavaş: nelere bakmalı

1. Önce yavaşlığın kaynağını belirleyin

Performans sorununu çözmek için ilk olarak hangi bölümün yavaş çalıştığını anlamak gerekir. Ana sayfanın geç açılması, yönetim panelinin yavaşlaması ve bir işlemin uzun sürmesi farklı nedenlerden kaynaklanabilir.

• Tüm sayfalar yavaşsa: Sunucu kaynakları, ağ bağlantısı, önbellek veya genel uygulama performansını kontrol edin.
• Yalnızca belirli sayfalar yavaşsa: İlgili sayfanın sorgularını, görsellerini ve çalıştırdığı uygulama bileşenlerini inceleyin.
• Yönetim paneli yavaşsa: Eklentileri, arka plan görevlerini, veritabanı işlemlerini ve yönetim paneline özel sorguları değerlendirin.
• Site zaman zaman yavaşlıyorsa: Kaynak kullanımını farklı saatlerde karşılaştırın; yoğun trafik veya zamanlanmış işlemler etkili olabilir.
• Yalnızca ilk açılış yavaşsa: Önbellek, uygulamanın ilk çalışması, DNS veya bağlantı kurulma süresi gibi etkenleri kontrol edin.

2. Hosting kaynak kullanımını kontrol edin

Hosting hesabınızın kaynak kullanımını incelemek, yavaşlığın sunucu tarafında olup olmadığını anlamanın önemli bir adımıdır.

1. Müşteri Paneli üzerinden ilgili hosting hizmetinizi açın.
2. Hizmet yönetimi aracılığıyla Plesk kontrol paneline geçin.
3. İlgili hizmetin kaynak kullanımını veya istatistiklerini gösteren bölümü açın. Menü adı, hosting paketinize ve panel yapılandırmasına göre değişebilir.
4. CPU, bellek, disk kullanımı ve varsa giriş işlemleri veya işlem sınırlarıyla ilgili grafikleri inceleyin.
5. Kaynakların hangi saatlerde yükseldiğini not alın ve bu zamanları sitenin yavaşladığı dönemlerle karşılaştırın.

CPU kullanımı sürekli yüksekse: Önbelleğe alınmayan sayfalar, sık çalışan eklentiler, yoğun veritabanı sorguları veya trafik artışı etkili olabilir.

Bellek kullanımı yüksekse: Büyük işlemler, PHP süreçleri, eklentiler veya uygulamanın bellek tüketimi incelenmelidir.

Disk alanı dolmak üzereyse: Gereksiz yedekler, büyük günlük dosyaları veya medya dosyaları kontrol edilmelidir. Dosyaları silmeden önce önemli verilerin korunduğundan emin olun.

Kaynak grafiğinde kısa süreli bir yükselme görülmesi tek başına arıza olduğu anlamına gelmez. Kullanımın ne kadar sürdüğünü ve sitenin yanıt süresiyle ilişkisini değerlendirin.

3. Önbelleği etkinleştirin ve doğru yapılandırın

Önbellek, sık istenen içeriklerin her ziyaretçide yeniden hesaplanması ihtiyacını azaltabilir. Özellikle aynı sayfaların tekrar tekrar görüntülendiği sitelerde performansa önemli katkı sağlayabilir.

Uygulayabileceğiniz adımlar:

1. Web sitenizin kullandığı yazılımda veya hosting ortamında önbellek desteği bulunup bulunmadığını kontrol edin.
2. WordPress kullanıyorsanız uygun bir önbellek çözümünü etkinleştirin veya mevcut önbellek ayarlarını inceleyin.
3. Statik dosyalar için tarayıcı önbelleği ve sıkıştırma gibi uygun optimizasyonları değerlendirin.
4. Önbellek ayarlarını değiştirdikten sonra siteyi hem giriş yapmış hem de giriş yapmamış kullanıcı olarak test edin.
5. İçerik güncellendiğinde eski sayfaların gösterilmediğini doğrulayın.

Önemli: Önbellek her içerik için aynı şekilde uygulanmamalıdır. Sepet, ödeme, kullanıcı hesabı ve kişiye özel içeriklerin yanlış önbelleğe alınması işlev ve gizlilik sorunlarına yol açabilir. Uygulamanıza uygun kuralları kullanın.

4. Büyük görselleri optimize edin

Yüksek çözünürlüklü ve sıkıştırılmamış görseller, sayfanın indirilme süresini artırabilir. Özellikle ana sayfa banner'ları, ürün görselleri ve galeri alanları kontrol edilmelidir.

• Görselleri görüntülenecek alana uygun boyutlarda hazırlayın.
• Fotoğraflar için WebP veya uygun durumlarda AVIF gibi modern formatları değerlendirin.
• Görsel kalitesini kabul edilebilir düzeyde tutarak dosya boyutunu azaltın.
• Ekranın altındaki görseller için uygun olduğunda geç yükleme (lazy loading) kullanın.
• Mobil cihazlarda gereksiz yere büyük masaüstü görselleri indirilmesini önleyin.
• Tekrarlanan veya artık kullanılmayan görselleri tespit edin; silmeden önce kullanımda olmadıklarını doğrulayın.

Görselleri küçültmek yalnızca sayfanın indirilme süresini değil, ziyaretçinin mobil bağlantı üzerinden tükettiği veri miktarını da azaltabilir.

5. Eklentileri ve tema kaynaklı sorunları kontrol edin

Özellikle içerik yönetim sistemlerinde bazı eklentiler her sayfa isteğinde ek sorgular çalıştırabilir veya gereğinden fazla kaynak tüketebilir.

1. Yavaşlığın başladığı zamanı belirleyin.
2. Bu tarihte yeni eklenti, tema veya yazılım güncellemesi yapılıp yapılmadığını kontrol edin.
3. Kullanılmayan eklentileri belirleyin ve gerçekten ihtiyaç duyulmayanları kaldırmadan önce yedek alın.
4. Performans ölçüm araçları veya uygulama günlükleriyle hangi bileşenlerin daha fazla işlem yaptığını araştırın.
5. Şüpheli bir eklentiyi devre dışı bırakmanız gerekiyorsa mümkünse test ortamında deneyin.
6. Her değişiklikten sonra siteyi yeniden ölçün ve işlevlerin doğru çalıştığını doğrulayın.

Tüm eklentileri aynı anda kapatmak yerine sorunun kaynağını belirleyerek ilerleyin. Ödeme, güvenlik, yedekleme veya temel site işlevlerini sağlayan bileşenleri kontrolsüz şekilde devre dışı bırakmayın.

6. Veritabanı sorgularını inceleyin

Dinamik web siteleri sayfa oluştururken veritabanından veri alır. Gereğinden fazla sorgu çalıştırılması, verimsiz sorgular veya uygun olmayan veri işleme yöntemleri yanıt süresini artırabilir.

Şu durumları değerlendirin:

• Belirli sayfaların diğerlerinden daha yavaş açılması.
• Her istekte çalışan yoğun arama veya filtreleme işlemleri.
• Ürün, sipariş veya içerik sayısı arttıkça performansın düşmesi.
• Veritabanı bağlantı sayısının veya kaynak tüketiminin artması.
• Uygulama günlüklerinde uzun süren sorguların bulunması.

Veritabanı optimizasyonu yapmadan önce yedek alın ve sorunun hangi sorgudan veya uygulama bileşeninden kaynaklandığını belirleyin. Tabloları gelişigüzel silmek ya da veritabanını rastgele optimize etmek veri kaybına veya işlev bozukluklarına neden olabilir.

7. PHP sürümü ve uygulama ayarlarını kontrol edin

PHP kullanan sitelerde yazılımın desteklediği PHP sürümü, bellek sınırı ve diğer çalışma ayarları performansı etkileyebilir.

• Uygulamanızın ve eklentilerinizin desteklediği PHP sürümünü doğrulayın.
• Mevcut PHP ayarlarını ve hata günlüklerini inceleyin.
• OPcache gibi uygun PHP optimizasyonlarının yapılandırmasını değerlendirin.
• Gereksiz veya uyumsuz bileşenleri belirleyin.
• PHP sürümünü değiştirmeniz gerekiyorsa önce yedek alın ve mümkünse test ortamında deneyin.

PHP sürümünü değiştirmek her zaman hız artışı sağlamaz. Uyumsuz yazılımlar hata verebilir; bu nedenle değişiklik öncesinde uygulamanın gereksinimleri kontrol edilmelidir.

8. Sayfanın yüklenme süresini ölçün

Sitenizin hangi aşamada yavaşladığını anlamak için performans ölçüm araçlarından yararlanabilirsiniz.

• İlk sunucu yanıtı: Sunucunun isteğe yanıt vermesinin ne kadar sürdüğünü değerlendirin.
• Görsel yükleme: Büyük görsellerin veya diğer statik dosyaların gecikmeye neden olup olmadığını kontrol edin.
• JavaScript ve CSS: Gereksiz veya büyük dosyaların yükleme süresini artırıp artırmadığını inceleyin.
• Mobil performans: Sayfanın mobil cihazlarda ve daha yavaş bağlantılarda nasıl davrandığını test edin.
• Farklı sayfalar: Ana sayfayı, içerik sayfalarını ve yoğun işlem yapan sayfaları ayrı ayrı ölçün.

Testleri mümkün olduğunca aynı koşullarda tekrarlayın. Tek bir ölçüm, geçici ağ yoğunluğundan veya önbellek durumundan etkilenebilir.

9. Trafik artışı ve sunucu kapasitesini değerlendirin

Siteye gelen ziyaretçi sayısı arttığında mevcut hosting kaynakları yetersiz kalabilir. Ancak yalnızca sitenin yavaşlaması daha yüksek bir pakete geçmeniz gerektiğini göstermez.

Önce aşağıdaki noktaları inceleyin:

• Yavaşlığın ziyaretçi artışıyla aynı zamana denk gelip gelmediği.
• CPU ve bellek kullanımının uzun süre yüksek kalıp kalmadığı.
• Önbelleğin doğru çalışıp çalışmadığı.
• Otomatik görevler, bot trafiği veya arka plan işlemlerinin kaynak tüketip tüketmediği.
• Uygulamanın mevcut kaynakları verimli kullanıp kullanmadığı.

Optimizasyon sonrasında kaynak sınırları hâlâ sürekli aşılıyorsa daha yüksek kaynaklı bir hosting paketi veya uygun bir sunucu çözümü değerlendirilebilir. Paket değişikliği kararı gerçek kullanım verilerine dayanmalıdır.

10. Sorunu çözdükten sonra yeniden test edin

Yaptığınız optimizasyonların gerçekten fayda sağladığını anlamak için değişiklik öncesi ve sonrası ölçümleri karşılaştırın.

1. Aynı sayfaları tekrar test edin.
2. İlk yükleme ve tekrar ziyaret sonuçlarını ayrı değerlendirin.
3. Mobil ve masaüstü sonuçlarını karşılaştırın.
4. Kaynak kullanım grafiklerini yeniden inceleyin.
5. Form, giriş, sepet ve ödeme gibi önemli işlevleri kontrol edin.
6. Hata günlüklerinde yeni sorunlar oluşmadığını doğrulayın.

11. Sık sorulan sorular